Η Αγία Μεγάλη Πέμπτη
ΥΟJ συνεχίζει τη δημοσίευση μιας σειράς γεγονότων σχετικά με την πνευματική σημασία κάθε μεμονωμένης ημέρας της Μεγάλης και Αγίας Εβδομάδας
Τη Μεγάλη και Αγία Πέμπτη, η οποία στον γερμανόφωνο χώρο είναι επίσης γνωστή ως Gründonnerstag (το όνομα προέρχεται από τη μεσαίο-υψηλό-γερμανική λέξη „grînen" ή „greinen", που σημαίνει „κλαίω" ή „θρηνώ". Δεν έχει λοιπόν καμία σχέση με το πράσινο χρώμα), μνημονεύουμε την καθίδρυση της Αγίας Ευχαριστίας και του ιερατείου.
Ήδη από την παραμονή τελείται στον όρθρο της Μεγάλης και Αγίας Πέμπτης στους καθεδρικούς ναούς το τυπικό του νιπτήρα. Ο ίδιος ο ΧΡΙΣΤΟΣ έπλυνε τα πόδια των μαθητών Του - Εκείνος που στέκεται πάνω από όλους αποδείχθηκε διάκονος της δικής Του μαθητικής ομάδας πλένοντάς τους τα πόδια. Ο ΧΡΙΣΤΟΣ μας έδωσε έτσι παράδειγμα χριστιανικής ταπεινοφροσύνης και αυτοαρνήσεως.
Το πρωί τελείται ο εσπερινός με τη Λειτουργία του Βασιλείου. Ακούμε τα ακόλουθα αναγνώσματα από την Παλαιά Διαθήκη: Εξ 19,10–19· Ιώβ 38,1–12· 42,1–5 και Ησ 50, 4–11. Ως αποστολικό ανάγνωσμα ακούμε Α΄ Κορ 11,23–32. Και τις ακόλουθες ευαγγελικές περικοπές: Ματθ 26,2–20· Ιω 13,3–17· Ματθ 26,21–39· Λουκ 22,43–45 και Ματθ 26,40–75. 27,1–2.
Αντί του Χερουβικού, του κοινωνικού και του „Είδομεν το φως το αληθινόν" ψάλλεται ο ακόλουθος ύμνος στον 6ο ήχο: Του δείπνου σου του μυστικού, σήμερον Υιέ Θεού, κοινωνόν με παράλαβε· ου μη γαρ τοις εχθροίς σου το μυστήριον είπω, ου φίλημά σοι δώσω καθάπερ ο Ιούδας· αλλ' ως ο λῃστής ομολογώ σοι· μνήσθητί μου Κύριε εν τῃ βασιλείᾳ σου!
Αυτόν τον ύμνο τον γνωρίζουμε από τις προπαρασκευαστικές ευχές για τη Θεία Κοινωνία από τη Θεία Λειτουργία.
Το βράδυ τελείται ο όρθρος της Μεγάλης και Αγίας Παρασκευής. Τον πυρήνα αυτής της λατρείας αποτελεί η "Ακολουθία των Αγίων και Σωτηρίων Παθών του Κυρίου και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού", της οποίας τον πυρήνα αποτελεί η ανάγνωση των 12 Παθών Ευαγγελίων με τις παρεμβαλλόμενες ψαλτικές αντιφωνίες. Αυτή η Ακολουθία έχει πολύ σεβάσμια αρχαιότητα. Ανάγονται στις παλαιοεκκλησιαστικές σταθμικές λατρείες στους διάφορους σταθμούς του Πάθους του Σωτήρος στα Ιεροσόλυμα, τις οποίες μας περιγράφει ήδη η γαλλο-ρωμαία προσκυνήτρια Aetheria στην προσκυνηματική της έκθεση από τα τέλη του 4ου αιώνα.
Το τελευταίο τροπάριο της λατρείας διατυπώνει όλα όσα ακούστηκαν ήδη ως ευαγγέλιο: „Εκ της κατάρας ημάς εξηγόρασας του νόμου τω τιμίω σου αίματι· επί σταυρού προσηλωθείς και λόγχῃ κεντηθείς, αθανασίαν εβλύσας τοις ανθρώποις. Σωτήρ ημών, δόξα σοι!"